“We leefden met verschillende waarheden”

“Voor een kind was het leven achter het IJzeren Gordijn volstrekt normaal”, zegt Yula Altchouler (1979) die in de jaren tachtig in de Sovjet-Unie opgroeide. “Ons werd verteld dat we in het beste land van de wereld leefden. Toch voelde ik een enorme nieuwsgierigheid naar het ‘verdorven’ Westen.”

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid

“Ik herinner me niet ooit bang te zijn geweest tijdens de Koude Oorlog”, zegt Yula Altchouler. “Ik groeide op in Moskou, in een bohemien, kunstzinnig gezin. Zoals de meeste mensen hadden we niet veel. Maar thuis werd veel gelachen, er waren vaak gasten met wie geanimeerd en kritisch werd gesproken over het communistische regime.”

Zoals alle schoolkinderen treedt Yula toe tot de ‘pioniers’, de communistische jongerenorganisatie. “Ik vond het belangrijk om een goeie pionier te zijn. We legden allemaal een eed af waarin we beloofden te werken en te leren zoals Lenin ons had opgedragen. Wat dat precies inhield, wist ik niet.”

Je moet altijd vragen blijven stellen.
Yula Altchouler

Zij keek graag naar de tv-programma’s met Katya Lycheva, die deel uitmaakten van de toenadering tussen de VS en de Sovjet Unie aan het eind van de Koude Oorlog. “Katya Lycheva sprak Engels, mocht naar Amerika en werd een heldin tegen wie alle kinderen opkeken. In de VS bezocht ze een McDonalds en ontmoette ze Ronald Reagan. Zij opende een luikje naar een andere wereld en liet ons dromen van een ander soort leven. Dat zij zorgvuldig was gescreend realiseerde ik me natuurlijk pas veel later.”

Katya opende voor veel kinderen een luikje naar een andere wereld.
Yula Altchouler
Een foto uit het klassenboek van Yula.

“Wij leefden met verschillende waarheden”, vertelt Yula. “Wat je zag, kwam niet altijd overeen met wat je werd verteld op school of op tv.” Voor Yula is dat volstrekt normaal. Net zoals ze haarfijn weet dat ze wat thuis wordt besproken binnenskamers houdt. “Toen ik voor het eerst met de volwassenen meelachte om een mop over Gorbatsjov, was het me meteen duidelijk dat ik die niet op school moest vertellen. Mijn ouders waren geen partijlid, maar vrije, individualistische denkers. Zodra zij de kans zagen, hebben zij het land verlaten.”

Door haar jeugd is zij zich er altijd van bewust dat de dingen nooit zwart-wit zijn, dat er altijd verschillende kanten zijn aan een verhaal. “Je moet daarom altijd vragen blijven stellen.”

Door mijn achtergrond weet ik dat er altijd verschillende kanten zijn aan een verhaal.
Yula Altchouler
VN context

Met de oprichting van de Verenigde Naties in 1945, na het einde van de Tweede Wereldoorlog, hoopt men een samenwerking te creëren waarmee toekomstige oorlogen voorkomen kunnen worden. Maar de machtsverhoudingen in de wereld zijn veranderd. Het kapitalistische Westen en de communistische wereld, respectievelijk met de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie op kop, staan qua ideologie lijnrecht tegenover elkaar. De spanningen tussen deze twee machtsblokken worden de Koude Oorlog genoemd.

De hoge verwachtingen rond de VN worden al gauw achterhaald door de realiteit van de Koude Oorlog. Er ontstaat een wapenwedloop tussen de twee blokken en er zijn aanhoudende spanningen. Pas met het einde van de Koude Oorlog, en de val van de Sovjet-Unie in 1989, wordt een meer effectieve samenwerking in onder meer de VN- Veiligheidsraad mogelijk.