“Voor het eerst zag ik wat angst met mensen doet”

De Liberiaans-Nederlandse schrijver Vamba Sherif (1973) verhuisde als tiener met zijn oudere broer naar Koeweit. Toen ook daar de oorlog uitbrak, vluchtte hij. In 2000 ging hij voor het eerst terug naar Liberia, in de hoop zijn moeder terug te vinden.

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid
Vamba Sherif.

“Na het verschijnen van mijn boek 'Het land van de vaders' werd ik benaderd door een journalist die een documentaire wilde maken over de bloedige burgeroorlog in Liberia. Plots had ik weer hoop mijn moeder terug te vinden, die ik na mijn vertrek als tiener nooit meer had gezien. Ik ging mee.

De journalist wist een ontmoeting met president Charles Taylor te organiseren. Ik vroeg mij af of ik de man die zo veel gruwelijkheden op zijn naam had staan wel wilde zien. Mijn nieuwsgierigheid won het van mijn aversie. Tijdens ons bezoek aan Taylor zagen we ook mensen die vroeger mijn medestanders waren, en nu hun oren lieten hangen naar Taylor. Voor het eerst zag ik wat angst met mensen doet; hoe de macht van één man de moraal kan breken van de mensen die hij onderdrukt.

De macht van één man kan de moraal breken van de mensen die hij onderdrukt.
Vamba Sherif
In Liberia.

De weg naar Kolahun, de stad waar mijn moeder woonde, bleek door de oorlog onbegaanbaar. Tot ons grote geluk wilden VN-medewerkers ons per helikopter brengen. Terwijl we stonden te wachten om te vertrekken, sprak ik met een aantal mensen over wat hier de laatste tien jaar allemaal was gebeurd. Ik was geschokt. Zoveel gewone burgers bleken de meest vreselijke dingen te hebben gedaan. Het opende mijn ogen: de verkeerde omstandigheden kunnen van elk mens een misdadiger maken.

De verkeerde omstandigheden kunnen van elk mens een misdadiger maken.
Vamba Sherif
In Liberia.

Het platform vanwaar onze helikopter zou opstijgen werd gebombardeerd. We konden niet vertrekken. Gedesillusioneerd keerde ik terug naar Nederland. Drie jaar later ontving ik het bericht dat mijn moeder was overleden. Het stemt mij nog steeds bedroefd als ik eraan denk hoe dichtbij ik toen was. Had ik haar kunnen redden? Toch ben ik ook dankbaar. Voor wat de VN voor mij wilde doen. En bovenal voor hoe goed ik het heb, dat ik met mijn gezin in vrede kan leven.”

Het stemt mij nog steeds bedroefd als ik eraan denk hoe dichtbij ik toen was. Had ik mijn moeder kunnen redden?
Vamba Sherif
VN context

Liberia is in de negentiende eeuw gesticht door vrijgemaakte slaven uit de Verenigde Staten, waarna deze groep Americo-Liberianen de heersende klasse bleef. Een opstand in 1980 door de oorspronkelijke bewoners, de inheemse meerderheid, leidt tot een aantal burgeroorlogen. Deze burgeroorlogen monden uit in etnische conflicten en een strijd om grondstoffen tussen verschillende stammen en groepen.

Een missie van de Verenigde Naties, als gevolg van een resolutie van de VN-Veiligheidsraad, brengt in 1996 relatieve rust waarna democratische verkiezingen plaatsvinden. Onder president Charles Taylor raakt Liberia betrokken bij een bloedige oorlog in buurland Sierra Leone. Ook in eigen land krijgt Taylor te maken met opstandelingen. Opnieuw breekt er een burgeroorlog uit, die in 2003 leidt tot de val van Taylor.

Charles Taylor wordt door het Sierra Leone-tribunaal, een speciaal door de VN opgericht strafhof, veroordeeld voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.

In Liberia zijn, na decennialange burgeroorlogen, nog altijd VN-troepen aanwezig. De United Nations Mission in Liberia (UNMIL) is in 2003 opgericht. Ook Nederlandse militairen hebben deelgenomen aan deze missie die zich in eerste instantie richt op ontwapening en hervorming van het veiligheidsapparaat.