“De kracht van de VN zit vooral in het voorkomen van menselijk falen”

Stef Blok (1964) start zijn carrière bij ABN Amro, wordt rond zijn 30e gemeenteraadslid en fractievoorzitter van de VVD in Nieuwkoop en in 1998 lid van de Tweede Kamer. Vanaf 2012 vervult hij verschillende kabinetsposten; sinds 2018 als minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet-Rutte III.

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid

“Vorig jaar ontmoette ik Nadia Murad, winnares van de Nobelprijs voor de Vrede in 2018. Zij is een jonge Yezidi-vrouw die ooit tot slaaf was gemaakt door ISIS en nu vecht voor gerechtigheid. Uit zo iemand put ik kracht”, vertelt Stef Blok. “Ik vind het ongelofelijk knap hoe een slachtoffer van de grootst mogelijke gruwelijkheden zich nu inzet voor anderen.”

“Ik vind het ongelofelijk knap hoe een slachtoffer van de grootst mogelijke gruwelijkheden zich nu inzet voor anderen”
Stef Blok
Nadia Murad op een bijeenkomst van het ministerie van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten in 2019.

Zijn ouders inspireerden hem zich ook al jong in te zetten voor de gemeenschap. “Mijn moeder maakte het bombardement op Nijmegen mee, mijn vader zat als jongen in een jappenkamp en verloor daar zijn vader. Hun verhalen tonen hoe conflicten gewone mensen kunnen raken. Het voorkomen van conflicten is een van de belangrijkste politieke opgaven.” Blok ontwikkelde zich tot een groot pleitbezorger van diplomatieke en vreedzame conflictbeslechting. Waarbij hij altijd streeft naar zichtbare resultaten. “Het is juist als diplomaat ook van belang om te laten zien aan anderen wat je werk concreet oplevert, om zo ook bruggen te slaan naar het grote publiek.”

“De Koude Oorlog die altijd koud is gebleven. Dáár zit de kracht van de VN.”
Stef Blok
Het gebombardeerde Nijmegen. Foto: Regionaal Archief Nijmegen (CC BY-SA 4.0)

Resultaten liggen volgens hem vooral daar waar menselijk falen wordt voorkomen. “Zoals oud VN-baas Dag Hammarskjöld zei: ‘De Verenigde Naties zijn gemaakt om te zorgen dat we niet in de hel komen… niet om ons naar de hemel te brengen.’ Dus concreet: geen nieuwe wereldoorlog. Geen oorlog op Nederlandse bodem. De Koude Oorlog die altijd koud is gebleven. Dáár zit de kracht van de VN.” Toch begrijpt hij ook de kritiek, zoals gebrek aan daadkracht en het beruchte vetorecht in de Veiligheidsraad. “Het is ongelofelijk belangrijk dat de VN hervormt, en zo meer tanden krijgt”, zegt hij. “Dat betekent: regels zijn regels, afspraak is afspraak. Tegelijk moeten we bestaande structuren verstevigen. Niet makkelijk, maar door allianties te bouwen kan het wel.”

“Met vergezichten alleen, blijf je turen naar een toekomst die je niet gaat bereiken”
Stef Blok

Blok kiest daarbij het liefst een pragmatische rol. “Binnen internationale organisaties zoals de VN kunnen we eindeloos debatteren over ‘hoe nu verder’, terwijl de landen die internationale samenwerking willen dwarsbomen daar handig gebruik van maken. We mogen best assertiever reageren. Want met vergezichten alleen, blijf je turen naar een toekomst die je niet gaat bereiken.”

VN context

Op 26 juni 1945 ondertekenden 50 landendelegaties het Handvest van de Verenigde Naties in San Francisco. Ook een delegatie van het Koninkrijk der Nederlanden is hierbij vertegenwoordigd. De VN start officieel na de ratificatie van het handvest door de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad. Voor het handhaven van de internationale vrede en veiligheid is de VN-Veiligheidsraad het belangrijkste orgaan, omdat het kan besluiten tot militair ingrijpen.

In de Veiligheidsraad zijn vijf permanente leden vertegenwoordigd, die een vetorecht hebben. Andere leden van de Veiligheidsraad worden elke twee jaar gekozen. De landen met het vetorecht, de grootmachten van net na de Tweede Wereldoorlog, kunnen voorstellen en resoluties verwerpen. Dit gebeurt vaak langs ideologische en politieke lijnen, waardoor effectief optreden in crisissituaties wordt bemoeilijkt. Sinds de oprichting had Nederland zes keer zitting in de Veiligheidsraad.

Een Nederlandse delegatie met onder meer het ministerie van Buitenlandse Zaken is aanwezig bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Het Koninkrijk der Nederlanden heeft in New York ook een permanente vertegenwoordiging bij de VN, zij bereiden onder meer de belangrijke vergaderingen voor en leggen contacten met andere landen en VN-organisaties. Ook ondersteunt Nederland de VN door deel te nemen aan missies en vredesoperaties met militaire en humanitaire steun. Nederland was de laatste jaren actief in onder andere Mali en Sudan.