“Ik leef voor de doden”

Sonia Bermúdez (1955) zorgt ervoor dat Colombianen die het zelf niet kunnen betalen toch een begrafenis krijgen. Of het nu ongeïdentificeerde drugsdoden zijn of Venezolaanse vluchtelingen, dat maakt voor haar geen verschil.

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid

“Een arme, gevluchte Venezolaanse vrouw werkte als schoonmaakster. Haar zoon Daniele zeemde de ramen van de auto’s voor het stoplicht. Ze redden het maar net. Toen verloor de vrouw haar werk, werd depressief, kreeg een hartaanval en overleed. Ik legde haar af, maakte haar mooi op, organiseerde een kerkdienst en zorgde voor een mooie begrafenis. Ik ging langs bij Daniele en zijn zusje. Ze woonden in een huisje van bordkarton, hadden niets. De uitzichtloosheid leidde tot de zelfmoord van Daniele. Ook hem heb ik begraven. De twee kisten staan boven elkaar, zo zijn ze toch een beetje samen.”

De twee kisten staan boven elkaar, zo zijn ze toch een beetje samen.
Sonia Bermúdez
Sonia Bermúdez bij de twee graven.

Het is een van de vele aangrijpende verhalen die Sonia de afgelopen 46 jaar heeft verzameld. Zo lang al begraaft zij mensen die het zelf niet kunnen organiseren en betalen. Ook biedt zij steun aan hun nabestaanden. “Ik leef voor de doden”, zegt ze. “Zo’n tienduizend zijn het er nu, overal en nergens vandaan, en niet zelden ongeïdentificeerd.”

Iedereen is uiteindelijk hetzelfde en zou ook zodanig en waardig begraven moeten worden.
Sonia Bermúdez

Ze kreeg het idee als jong meisje toen ze meeging naar het werk van haar vader, die beveiliger bij een begraafplaats was. “Het viel mij op dat sommige mensen een prachtige begrafenis kregen en anderen alleen een eenvoudige kist. Dat raakte mij. De dood maakt geen onderscheid.”

“Zo’n tienduizend zijn het er nu, overal en nergens vandaan, en niet zelden ongeïdentificeerd”
Sonia Bermúdez
Sonia Bermúdez aan het werk.

Het opbaren van de doden doet Sonia zelf, net als het bouwen van de graftombes. “Het is de laatste eer die je iemand bewijst. Dus ik zorg dat de doden er prachtig bijliggen en een mooie grafsteen krijgen. Zo kunnen mijn doden in rust en vrede deze wereld verlaten en kunnen hun nabestaanden hopelijk in hun dood berusten.”

VN context

Opeenvolgende (militaire) staatsgrepen, dictatuur en volksopstanden bepalen het verloop van de geschiedenis van Venezuela in de twintigste eeuw. Aanvankelijk zorgt de oliewinning voor welvaart, maar al snel dient deze welvaart alleen de allerrijksten. Vanaf 2002 voert president Chavez een radicaal socialistische politiek, waarbij de nationalisatie van het bedrijfsleven leidt tot nog grotere verrijking van een kleine bestuurlijke elite. Onder president Maduro verslechtert deze situatie en de burgerbevolking lijdt in toenemende mate onder armoede, honger, werkloosheid en hyperinflatie.

Crisis, corruptie en infiltratie van drugskartels hebben bovendien geleid tot verharding in de samenleving, waarbij geweld aan de orde van de dag is. De internationale gemeenschap erkent de herverkiezing van president Maduro in 2018 niet en legt Venezuela politieke en economische sancties op.

De Verenigde Naties stellen vanaf 2018 noodhulp beschikbaar voor de burgerbevolking. Tijdens een spoedbijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad begin 2019 wordt het aftreden van Maduro geëist. Ook brengt de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten een bezoek aan Venezuela, waarna een onderzoek naar de schendingen van de mensenrechten wordt ingesteld. De Venezolaanse ambassadeur bij de VN verzekert dat zijn land hier niet aan mee zal werken. De VN vluchtelingenorganisatie UNHCR becijfert dat bijna 5 miljoen Venezolanen op de vlucht zijn vanwege de verslechtering van de politieke en sociaaleconomische situatie.