“Theedrinken was voor haar een goede manier om mensen samen te brengen”

Nina Roosevelt Gibson (1942) vertelt over haar grootmoeder Eleanor Roosevelt, de drijvende kracht achter de creatie van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid

“Ik ben opgegroeid in een cottage naast het huis van mijn Grandmère. Ze was absoluut een voorbeeld voor me, vooral omdat ze zo’n lieve grootmoeder was. Ik had geen idee hoe beroemd ze was, tot ik haar op mijn zestiende vergezelde op een reis naar Iran. We stopten in the middle of nowhere en uit een hut kwam een blinde bedelaar. Ze stopte hem wat eten toe en zei daarbij enkele aardige woorden. De man herkende haar stem en de tranen stroomden over zijn wangen omdat Mrs. Roosevelt naar hem toe was gekomen. Toen had ik pas door dat zij de stem was voor zoveel mensen over de hele wereld. 

Ze behandelde iedereen gelijk, tegen beroemdheden en haar personeel deed ze even aardig.
Nina Roosevelt- Gibson
Eleanor Roosevelt in 1950.

Met eigen ogen zag ik hoe zij de rechten van de mens voorleefde. Publiekelijk maar ook privé was ze dezelfde persoon. Iedereen was welkom bij haar. Er kwamen vaak beroemde gasten, zoals jullie koninklijke familie; ze was een goede vriendin van koningin Juliana. Maar ze behandelde iedereen gelijk, tegen haar personeel deed ze ook heel aardig. Op de trappen van de VN in New York kwam eens een Duitse vluchtelinge naar haar toe die op zoek was naar werk. Ter plekke nam ze haar in dienst als kok. Irene was een hele slechte kok, maar bleef haar hele leven bij ons.

Haar kracht was dat ze altijd de tijd nam om goed te luisteren.
Nina Roosevelt- Gibson
Eleanor Roosevelt met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Foto: FDR Presidential Library (CC BY 2.0)

Theedrinken speelde een grote rol in haar werk. Ze zag het als een goede manier om mensen samen te brengen. Ook in mijn jeugd was theetijd het belangrijkste moment van de dag. Grandmère gaf niet veel om maaltijden, maar de thee werd nooit overgeslagen. Haar kracht was dat ze altijd eerst de tijd nam om goed te luisteren. Stapje voor stapje probeerde ze vervolgens de ander te overtuigen van haar ideeën. Ze stond voor de buitenwereld bekend om haar tomeloze energie. Als je haar goed kende, wist je dat ze het volhield omdat ze overdag vaak kleine dutjes deed. Maar daarna kwam ze ook meteen in actie.”

VN context

Tegen de achtergrond van de Tweede Wereldoorlog formuleerde de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt in 1941 de Four Freedoms: vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst, vrijwaring van gebrek en vrijwaring van vrees. Na de oorlog wordt zijn (inmiddels) weduwe Eleanor Roosevelt een sterk pleitbezorger van het vastleggen van individuele vrijheden en rechten van de mens. Als voorzitter van de VN-mensenrechtencommissie is zij nauw betrokken bij het opstellen en doorvoeren van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM). Op 10 december 1948 wordt deze verklaring aangenomen door de VN. Een aantal landen onthoudt zich van stemming.

Eleanor Roosevelt toont politiek inzicht door af te zien van een bindende tekst, die zou volgens haar onvoldoende steun krijgen om te worden aangenomen. Hoewel de UVRM niet bindend is, geldt deze vaak als basis voor internationale verdragen en vele grondwetten verwijzen naar de verklaring. De UVRM heeft geleid tot een geleidelijke cultuuromslag in de internationale gemeenschap. Ook landen die de verklaring niet formeel steunen zeggen vaak dat zij mensenrechten respecteren. De VN hebben 10 december uitgeroepen tot Internationale Dag van de Mensenrechten.