“Garry Davis stelde het bestaan van grenzen ter discussie”

Theatermaker en auteur Marjolijn van Heemstra (1981) bezocht Gareth (Garry) Davis die zijn Amerikaanse paspoort verscheurde en bij de Verenigde Naties pleitte voor een wereldregering. “Via zijn verhaal wil ik aantonen hoe ridicuul het grenssysteem eigenlijk is.”

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid

“Garry Davis was een musicalacteur, die in de Tweede Wereldoorlog als soldaat bommen boven Duitsland heeft afgegooid. Daar kwamen veel onschuldige burgers bij om. Hij vond dat het systeem van natiestaten een moordenaar van hem had gemaakt en besloot het bestaan van grenzen ter discussie te stellen.

Ik kwam zijn verhaal op het spoor toen ik een vervolg maakte op mijn voorstelling Family ‘81. Daarin vertel ik het verhaal van drie mensen die op dezelfde dag geboren zijn als ik, maar in andere delen van de wereld. Toen het tweede deel klaar was, kreeg Souad uit Libanon, een van de hoofdrolspelers, geen visum. Dat vond ik zo storend: iedereen mag haar levensverhaal horen, maar zelf mag ze niet komen luisteren. Daarop besloot ik op zoek te gaan naar mogelijkheden om grenzen te omzeilen. Zo kwam ik bij Garry Davis terecht.

Mijn belangrijkste vraag was hoe hij het volhield om zich zijn leven lang te verzetten.
Marjolijn van Heemstra

Hij was al 91 toen ik hem in Amerika bezocht en mijn belangrijkste vraag was hoe hij het volhield om zich zijn leven lang tegen het systeem te verzetten. ‘Als ik zorg dat ik het juiste kostuum draag en mijn tekst goed ken, dan geloven mensen me.’ Hij zag het als één grote performance. Heel lang kon hij met zijn zelfgemaakte wereldpaspoort rondreizen, maar na 9/11 is hij geen enkele grens meer overgekomen. Alles zit inmiddels zo ongelofelijk op slot. Dat gaat geleidelijk en er zijn goede redenen voor, maar het is gek hoe snel we dat zijn gaan accepteren. Het is goed als we daar vragen bij blijven stellen.”

In mijn voorstelling laat ik zien hoe ridicuul grenzen eigenlijk zijn.
Marjolijn van Heemstra
Het Wereldpaspoort van Marjolijn

In de voorstelling die ik over hem gemaakt heb, wilde ik aantonen hoe ridicuul grenzen eigenlijk zijn. We vinden ze vanzelfsprekend, maar je kunt ze ook bevragen. En dat heeft Garry Davis zijn leven lang gedaan. Hij deed gewoon niet mee.

VN context

Garry Davis verscheurde zijn eigen paspoort en ontwierp een ‘wereld-paspoort’. Met zijn ludieke actie bracht Davis in zekere zin de idealen van de Verenigde Naties in de praktijk. Hoewel de VN niet zijn opgericht om het statensysteem te ondermijnen, streeft het wel naar eenheid en solidariteit onder de wereldbevolking. In de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, die op 10 december 1948 is aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties om de Rechten van de Mens te omschrijven, is in artikel 13 het volgende beschreven:

“1. Eenieder heeft het recht zich vrijelijk te verplaatsen en te vertoeven binnen de grenzen van elke Staat.
2. Eenieder heeft het recht welk land ook, met inbegrip van het zijne, te verlaten en naar zijn land terug te keren.”