“Die eerste jaren met mijn ouders legden de basis voor mijn geestelijke kracht en geloof in het goede”

Jeroen Vervliet (1960) ontmoet als directeur van de Bibliotheek van het Vredespaleis geregeld Thomas Buergenthal. Buergenthal is een van de jongste Auschwitz-overlevenden en was tot 2010 rechter bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ) te Den Haag.

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid

“Mijn vader is nog jong als hij zijn moeder verliest. Zijn vader stuurt hem vanuit Nederlands-Indië naar een oom in Nederland. Daar is hij een buitenbeentje, hij hoort er niet bij. Als het Joodse gezin in de oorlog op transport wordt gezet naar het vernietigingskamp Auschwitz, mag hij niet mee. Achteraf blijkt dat zijn redding, maar op dat moment voelt het voor hem opnieuw als een afwijzing. Hij is 15 jaar oud en staat er alleen voor.

Jeroen Vervliet met de memories van Thomas Buergenthal.

Jaren later drukte die oorlogsgeschiedenis zwaar op ons gezin. Mijn vader worstelde met wrok- en schuldgevoelens. Hij kon niet vooruitkijken, zat vast in de oorlog. Zijn woede vertaalde zich in cynisme. Op zijn werk werd hij vroegtijdig afgekeurd.

Tijdens mijn werk heb ik regelmatig contact met Thomas Buergenthal. Hij is goedlachs en geïnteresseerd. We voeren gesprekken waarin hij het belang van het individu benadrukt. Hij zegt: ‘Als tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog in het internationaal recht het individuele belang van mensen een rol had gespeeld, had veel voorkomen kunnen worden’.

Hij gaat zo anders met zijn moeilijke jeugd om dan mijn vader.
Jeroen Vervliet
Thomas Buergenthal. Foto: Lybil BER (CC BY-SA 4.0)

Als Joods jongetje overleefde Buergenthal de getto's, en de kampen Auschwitz en Sachsenhausen. Eenmaal volwassen ziet hij het als zijn opdracht zijn leven te wijden aan het tegengaan van internationale conflicten en mensenrechtenschendingen. Speciale aandacht heeft hij voor oorlogskinderen. Mij vallen zijn mildheid en positivisme op.

Hij gaat zo anders met zijn moeilijke jeugd om dan mijn vader. Buergenthal zegt: ‘Ik kom uit een warm gezin. Die eerste jaren met mijn ouders legden de basis voor mijn geestelijke kracht en geloof in het goede. Dat stelt mij in staat om mij zonder verbittering in te zetten voor wat het leven van mij vraagt.’ Toen mijn vader Buergenthal ontmoette, was dat een keerpunt. ‘Wat heb jij als kind weinig liefde en affectie gekend, een slechte voedingsbodem om het leven aan te gaan’, zei Buergenthal tegen mijn vader. Dat zette hem aan het denken, hij kon iets loslaten en werd zachter en liever.”

Buergenthal ziet het als zijn opdracht zijn leven te wijden aan het tegengaan van internationale conflicten en mensenrechtenschendingen.
Jeroen Vervliet
VN context

De Verenigde Naties zetten zich in voor een aantal kernactiviteiten, zoals het bewaken van vrede en veiligheid, en het stimuleren van economische en sociale ontwikkeling, mensenrechten en humanitaire hulpverlening. Daarnaast werken de VN samen op het gebied van internationaal recht.

Na de Tweede Wereldoorlog richten de geallieerden een internationaal militair tribunaal op in Neurenberg om de belangrijkste nazimisdadigers uit de oorlog te berechten. Het aansprakelijk stellen van daders is een belangrijke voorwaarde voor de opbouw van een natie na een periode van oorlog of geweld. Het internationaal recht geldt dan wanneer nationaal recht niet meer van toepassing is.

De VN richten soms tijdelijke tribunalen in, zoals het Joegoslaviëtribunaal of het Rwanda-tribunaal. Hier gelden internationale verdragen en VN-verdragen zoals het genocideverdrag. Het Internationaal Strafhof (ICJ) houdt zich als hoogste gerechtelijke orgaan van de VN bezig met geschillen tussen staten. De uitspraken van het ICJ zijn niet bindend, maar er gaat wel een waarschuwende werking van uit: uitspraken van het hof kunnen voorkomen dat conflicten uit de hand lopen en op geweld uitdraaien.

Het ICJ is een van de zes VN-organen en is gevestigd in het Vredespaleis in Den Haag.