“Extreme situaties confronteren je met waarden die essentieel voor je zijn”

In 2000 ging Erwin Kamp (1965) als humanistisch geestelijk verzorger mee met een missie van de Verenigde Naties naar Ethiopië en Eritrea. Een bezoek aan een massagraf maakte diepe indruk.

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid

In 1991 scheidde Eritrea zich na een bloedige oorlog af van Ethiopië. Toen de strijd voorbij was, moesten VN soldaten de fragiele vrede bewaken. “Er was een temporary security zone ingesteld tussen beide landen en het was onze taak om te zorgen dat daar geen Ethiopische of Eritrese soldaten kwamen.”

Erwin Kamp op uitzending in Eritrea: in de hoofdstad Asmara op bezoek bij een project om gehandicapte militairen die met hun gezinnen in afzonderlijke gemeenschappen wonen, te ondersteunen met ortopedische hulpmiddelen.

De missie maakte een onvergetelijke indruk op Erwin Kamp. “Tijdens de oorlog had het Ethiopische leger tevergeefs geprobeerd een berg te veroveren. Dat kostte duizenden Ethiopische soldaten het leven. Om een voorbeeld te stellen lieten de Eritreeërs de lichamen liggen. Toen wij daar aankwamen, lagen die er al ruim anderhalf jaar in de brandende zon.

Ik kende dit verhaal, maar ik hoefde de plek niet met eigen ogen te zien. Te confronterend. Totdat iemand aan me vroeg: ‘Jij bent geestelijk verzorger. Stel dat er straks iemand naar je toekomt die problemen heeft gekregen door wat hij daar heeft gezien?’ Hij had een punt. Ik besloot toch te gaan.”

In de brief beschreef ik de weeïge stank die er hing.
Erwin Kamp

Tijdens die missie schreef Erwin Kamp elke week een brief naar Nederland. Ook over wat hij die dagen had gezien. “Laatst heb ik die weer teruggelezen. Ik begin met een feitelijk verslag, maar schrijf gaandeweg steeds gedetailleerder. Ik beschrijf de smerige, weeïge stank die er hing. De enorme hoeveelheid kogelhulzen die overal lagen. Dat sommige lichamen bijna waren vergaan, maar dat je van andere de gelaatsuitdrukking nog kon zien.”

Hoe vreselijk ook, die ervaring heeft hem verrijkt, zegt Kamp, ook op persoonlijk vlak. “Dat soort extreme situaties confronteren je met waarden die essentieel voor je zijn.”

De ervaringen van Kamp en zijn collega’s hebben er mede voor gezorgd dat de VN bij de vredesonderhandelingen afspraken hebben gemaakt over het begraven van de doden.

VN context

In de Hoorn van Afrika woedt tussen 1998 en 2000 een oorlog tussen Eritrea en Ethiopië. De inzet is de loop van de grens tussen beide landen die, nadat Eritrea was afgescheiden van Ethiopië in 1993, niet goed is vastgelegd.

Na de beëindiging van de oorlog met een staakt-het-vuren besluit de VN-Veiligheidsraad op 31 juli 2000 tot oprichting van de United Nations Mission in Ethiopia and Eritrea (UNMEE). UNMEE ziet toe op het handhaven van het staakt-het-vuren en op het verwijderen van mijnen. Beide landen worden gescheiden door een gedemilitariseerde zone. Ook Nederland neemt deel aan de missie.