“Mensen die men zag als ‘vijanden van het volk’ werden zo maar hun huis uitgezet”

Dick Ernest (1938) groeide op in Tsjechoslowakije, waar na de communistische machtsovername in 1948 het nieuwe regime de mensen op verschillende manieren onderdrukte en vervolgde.

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid

“Moet je je voorstellen dat je op een dag een brief in de brievenbus vindt, waarin staat dat er beslag wordt gelegd op je huis en dat je naar een woning 200 kilometer verderop moet verhuizen, tegen de Poolse grens aan. Het was in de herfst van 1952, ik was 15 jaar oud en we woonden in een huis in Praag. Het regime had ‘Actie B’ bedacht in het kader waarvan mensen die als ‘vijanden van het volk’ werden gezien, zo maar hun huis werden uitgezet. Wij hadden nog een vakantiehuis in de omgeving van Praag en ‘mochten’ daarheen verhuizen. Mijn vader en ik pakten alles in. We keken wat mee kon en wat we elders konden onderbrengen. De verhuisdag zelf vergeet ik nooit, het was 29 januari 1953 en er lag dertig centimeter sneeuw in Praag. Ik was alleen met mijn moeder omdat mijn vader te ziek was om te helpen. Mijn oudere broer zat gevangen en deed dwangarbeid, omdat hij een vluchtpoging had ondernomen.

Iedereen was bang in die tijd.
Dick Ernest

Met twee verhuiswagens kwamen we tegen de middag aan. De sneeuw was daar nog veel hoger. De laatste driehonderd meter konden we onmogelijk doorrijden; we zaten vast. Plotseling kwam er een boer uit het dorp naar ons toe en bood aan om te helpen. Hij nam daarmee het risico om later met scheve ogen te worden aangekeken in het dorp.

Deze boer toonde een groot gebaar van solidariteit en medemenselijkheid.
Dick Ernest

Het was een groot contrast met ons vertrek uit Praag, waar de buren niet eens gedag durfden te komen zeggen. Iedereen was bang in die tijd. Maar deze boer toonde met zijn hulp een groot gebaar van solidariteit en medemenselijkheid dat ik nooit zal vergeten.

Met een grote slee en twee paarden ervoor heeft hij alle spullen de laatste paar honderd meter vervoerd. Zelfs de vleugel van mijn moeder. Een onvergetelijk beeld. Haar dierbaarste bezit stond daar weggezakt in de sneeuw als een soort schip op het water.”

VN context

Na de Tweede Wereldoorlog herstelt Tsjechoslowakije zich als parlementaire democratie, maar in 1948 grijpen de communisten alsnog de macht tijdens de Praagse coup. Zo wordt Tsjechoslowakije een communistische eenpartijstaat waar de ‘dictatuur van het proletariaat’ geldt. Dit veroorzaakt een schokgolf door de westerse wereld, des te meer omdat de machtsovername op tamelijk weinig verzet stuit. Bovendien ziet men hierin een volgende stap in de imperialistische politiek van de Sovjet-Unie. Zo leidt de Praagse coup tot een verharding van de verhoudingen in de Koude Oorlog.

Veel lidstaten van de VN zien de door ideologie gedreven expansiedrift van de Sovjet-Unie als grote bedreiging voor de stabiliteit. Verschillende westerse landen besluiten na de Praagse coup elkaar ook militair te ondersteunen, wat resulteert in de oprichting van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO).

Sinds begin jaren 1990, na de val van het communisme, werken de VN en de NAVO steeds meer samen op het gebied van vreedzame conflictbeslechting.