“Vergeven is zo’n krachtige daad.”

De Zuid-Afrikaanse Candice Mama (1991) is nog maar negen maanden oud als haar vader en anti-apartheidsactivist Glenack Masilo Mama wordt vermoord. Als ze ontdekt wat er is gebeurd, trekt dat een zware wissel op haar gezondheid.

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid

“Als klein kind wist ik wel dat mijn vader was vermoord. Ook kende ik de naam van de moordenaar: Eugene de Kock. Hij was destijds het hoofd van een Zuid-Afrikaans doodseskader en zat inmiddels in de gevangenis. Mijn moeder sprak er nooit over. Wel kocht zij een boek met bekentenissen van Apartheidsmoordenaars. Op een onbewaakt moment keek ik erin. Ik was negen jaar en zag een foto van een uitgebrand busje, met achter het stuur het verkoolde en met kogels doorzeefde lichaam van mijn vader.

Was hij echt zo slecht? Of een uitwas van een slecht systeem?
Candice Mama

Jarenlang kreeg ik dat beeld niet meer van mijn netvlies, maar ik deelde het met niemand. Ik las alles wat ik kon over Eugene de Kock. Was hij echt zo slecht? Of een uitwas van een slecht systeem? Hij werd een obsessie voor me. In mijn tienerjaren bezorgde de stress mij paniekaanvallen, pijn op mijn borst, een maagzweer en depressies. “Als je zo doorgaat, doodt Eugene ook jou”, besefte ik.

Ik focuste mij op andere dingen, zoals dansen en sporten, mijn vrienden. Dat werkte, maar om mijn ziel te bevrijden, wist ik dat ik hem zou moeten vergeven. In het kader van zijn proces liet hij vier jaar geleden weten ons te willen ontmoeten. We zijn gegaan. Eugene deed verslag, de keuze voor mijn vader bleek willekeurig. Dat schokte mij diep. Mijn familie vergaf hem, maar ik twijfelde. ‘Vergeef jij jezelf?’ vroeg ik. Hij antwoordde: ‘Als je dingen hebt gedaan zoals ik, hoe kun je dan ooit jezelf vergeven?’. Dat brak iets in mij. Ik wist, zijn pijn zal nooit verdwijnen. Ik omhelsde hem, en hij zei: ‘Het spijt mij zo!’. Ik geloofde hem.

Alleen als de slachtoffers kunnen vergeven, zal er echt iets veranderen.
Candice Mama

Vergeven is zo’n krachtige daad. Vooral voor jezelf. Na deze ontmoeting kon ik het loslaten, en werd ik weer gezonder. Mensen schaden elkaar, doen de meest vreselijke dingen. Maar alleen als de slachtoffers kunnen vergeven, zal er echt iets veranderen. Omdat zij dan niet langer vanuit haat en woede leven.”

VN context

Het land Zuid-Afrika bestaat sinds 1910. Hoewel 70% van de inwoners zwart is, worden al snel nieuwe wetten aangenomen die landbezit, stemrecht en de betere banen alleen voor witte inwoners toegankelijk maken. Er volgt een ingrijpend proces van segregatie en wanneer nationalisten eind jaren veertig de regeringsmacht overnemen, is het systeem van rassenscheiding officieel beleid: apartheid.

In 1950 verklaart de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in een resolutie dat apartheid gelijk staat aan racisme, en indruist tegen de grondbeginselen van de VN. De VN neemt in 1960 een resolutie aan waarin wordt opgeroepen tot afschaffing van apartheid. Wanneer Zuid-Afrika hieraan geen gehoor geeft, volgen verschillende economische en maatschappelijke sancties die uiteindelijk leiden tot een algehele boycot.

Het apartheidsregime doodt vele honderden tegenstanders en is verantwoordelijk voor de marteling, mishandeling en gevangenzetting van vele duizenden die zich tegen racistische segregatie verzetten. Dit wordt uitgevoerd door doodseskaders.

Na de afschaffing van apartheid in 1990 wordt de Waarheids- en Verzoeningscommissie (Truth and Reconciliation Commission, TRC) opgericht, die een sleutelrol verricht bij de overgang naar een democratische rechtsstaat. De TRC is gebaseerd op het vertellen van de misdaden – de waarheid - waarbij de misdadigers amnestie kunnen verkrijgen en de slachtoffers erkend worden.