“Iets in mij zegt me dat ik sterk moet zijn”

Bright Nshuti (1993) wordt geboren in Rwanda, in een periode van onrust voorafgaand aan de burgeroorlog en genocide. Zijn broertje wordt een paar jaar later geboren. Hun vader vlucht vroegtijdig naar Nederland, in de hoop zijn vrouw en twee zoontjes daar ook zo snel mogelijk naartoe te halen, en hen een beter bestaan te kunnen bieden.

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid
“k huil hysterisch hard, maar als mijn broertje wakker wordt, ben ik stil.
Bright Nshuti

“We zitten achter in de bus, mijn jongere broertje en ik. We gaan op bezoek bij onze tante Rose die in Oeganda woont. Ze heeft een zoontje net zo oud als ik. Ik verheug me erop. Mijn moeder staat nog buiten, ze moest nog een tas pakken, zei ze. Ik kijk door het raampje van de bus en zie haar overstuur met iemand praten. Ik schrik, er is iets aan de hand. Dan gaan de deuren dicht, de motor start. Mijn moeder zit er nog niet in. We vertrekken zonder haar. Ik voel paniek, maar blijf als verlamd zitten. Ik huil hysterisch hard, maar als mijn broertje wakker wordt, ben ik stil. Iets in mij zegt me dat ik sterk moet zijn.

Ze voelde zich er zo schuldig over dat ze ons had moeten achterlaten.
Bright Nshuti
Bright met zijn moeder en zijn broertje.

‘Ze komt jullie halen hoor!’, zegt mijn tante. Maar ze komt niet. Pas later weet ik dat zij al naar onze vader in Nederland is gegaan, om hem te helpen een stabiele basis te creëren. Ze voelde zich er zo schuldig over dat ze ons had moeten achterlaten. Ook al wist ze dat wij in goede handen waren en dat ze ons terug zou zien. Maar het duurt lang. De procedures voor gezinshereniging verlopen moeizaam en kosten heel veel geld.

Bijna drie jaar wonen we in Oeganda, heel soms bellen we. Tante Rose is een tweede moeder voor ons. Ons Rwandees wordt Oegandees, ons Frans Engels. Als we dan eindelijk onze ouders terugzien, is de schok groot. In een kinderleven is drie jaar heel veel. Maar er is ook euforie: we zijn weer samen.

Zij onderdrukte haar moedergevoelens om ons een betere toekomst te kunnen geven.
Bright Nshuti

Nu zie ik bovenal wat mijn moeder en tante hebben gedaan. De een onderdrukte haar moedergevoelens om ons een betere toekomst te kunnen geven; de ander gaf ons liefde alsof we haar eigen kinderen waren. Zij zijn beiden een groot voorbeeld voor mij. En als mensen zeggen dat ik zo empathisch ben, is het duidelijk van wie ik dat heb.”

VN context

Na een lange periode van deregulerende koloniale overheersing in de regio, escaleert de onrust tussen verschillende bevolkingsgroepen in Rwanda begin jaren 1990. Propaganda tegen de Tutsi’s en gematigde Hutu’s brengt de verhoudingen tot een kookpunt, wat de aandacht trekt van de internationale gemeenschap. De United Nations Assistance Mission for Rwanda (UNAMIR) wordt in het leven geroepen, met het mandaat om de vrede te handhaven, te ontwapenen, de wapenstilstand te bewaken en om incidenten te rapporteren.

UNAMIR krijgt niet het mandaat in te grijpen bij geweld, ondanks herhaaldelijke waarschuwingen van de commandant ter plaatse. De VN troepen zijn zo niet in staat om de burgers te beschermen. Ondanks hun aanwezigheid vindt in het voorjaar van 1994 genocide plaats op Tutsi’s en gematigde Hutu’s. In een korte periode worden bijna één miljoen mensen vermoord. De secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan, noemt het gebrek aan optreden van de VN naderhand een groot falen.
Nog datzelfde jaar richt de VN-Veiligheidsraad in Tanzania een tribunaal (ICTR) op om de daders te berechten. In Rwanda worden lokale tribunalen opgericht (gacaca), die hoofdzakelijk gericht zijn op verzoening.