“Ik ben nu hier, maar ik heb al mijn ervaringen meegenomen”

Akram Assam (1985) is theatermaker en videokunstenaar. Hij groeide op in Bagdad en maakte als artist in residence in Berlijn voor het eerst kennis met wat hij ‘een groene zone’ noemt: een plek zonder oorlog en geweld. “Als ik dat aan mensen in Bagdad probeer uit te leggen, begrijpen ze me niet. Daarom maak ik er kunstprojecten over.”

Liever luisteren dan lezen?
Om gebruik te maken van Soundcloud binnen onze website, dien je eerst de cookies te accepteren. Lees meer over ons cookiebeleid

“De reis naar Berlijn was het grootste avontuur van mijn leven. Vanuit Irak gaan nauwelijks rechtstreekse vluchten naar Europa, dus ik vloog via Istanbul. Tijdens de transfer werd ik om de haverklap gecontroleerd, moest mijn papieren en de uitnodiging voor de Berliner Festspiele laten zien. In Duitsland zei de douanier ‘Welcome in Germany’ tegen me en kon ik gewoon doorlopen. Tijdens mijn verblijf in Berlijn ontdekte ik dat de mensen in Irak in een andere wereld wonen en een ander leven leiden. Er zijn rode en groene zones in de wereld. Bagdad ligt in een rode zone en Europa in een groene.

In de groene zone hoor je vogels en muziek. In Bagdad hoorde ik soms zes explosies op een dag.
Akram Assam
Akram Assam

Het leven in de rode zone gaat over geweld, pijn, angst en agressie. Wie hier lang leeft, verliest zijn menselijkheid. Maar hoe leg je dat uit aan mensen die alleen groene zones kennen? In de groene zone hoor je vogels en luister je naar muziek, in de rode zone naar geweerschoten en bommen. In Bagdad hoorde ik soms zes, zeven explosies op een dag, hier zie ik bloemen, de wolken, de zee.

Door mijn kennismaking met Europa ben ik anders naar de wereld gaan kijken.
Akram Assam

Ik heb een video-installatie gemaakt waarmee ik de prachtige, historische architectuur van Amsterdam laat zien. Ondertussen vertellen mensen over hun ervaringen in een wereld waarin oorlog en geweld de dagelijkse werkelijkheid vormen. Door die scherpe tegenstelling komt het verschil extra hard binnen.

Soms vragen mensen me: waarom breng je de oorlog hiernaartoe? Mijn antwoord is: door mijn kennismaking met de groene zone Europa ben ik anders naar de wereld gaan kijken. Maar ik heb al mijn ervaringen meegenomen. Dat inzicht wil ik graag met iedereen delen.”

VN context

Vanaf eind jaren zeventig voert dictator Saddam Hoessein verschillende oorlogen met omliggende landen als Iran en Koeweit. De infrastructuur en burgerbevolking – vooral de Koerden – lijden hier zwaar onder. In 1990 stelt de VN-Veiligheidsraad sancties in tegen Irak vanwege de aanval op Koeweit. Irak weigert samenwerking met de VN op het gebied van wapeninspecties.

In 2003 vallen de Verenigde Staten het land binnen om het regime van Saddam Hoessein ten val te brengen. De VS en het Verenigd Koninkrijk claimen dat hij nauwe banden onderhoudt met terroristen en dat hij massavernietigingswapens ontwikkelt. Hiervoor is nooit bewijs gevonden.

Na de val van Saddam Hoessein heffen de VN de sancties tegen Irak op, maar de politieke en economische situatie blijft instabiel. De VN-missie UNAMI (UN Assistance Mission for Iraq) is sindsdien aanwezig om het interne bestuur te ontwikkelen en te ondersteunen.

In 2011 trekken de Amerikaanse troepen zich terug uit Irak, waarna in 2014 de jihadistische terreurgroep Islamitische Staat (IS) aan een gewelddadige opmars begint. IS ontregelt het land verder met zelfmoordaanslagen, repressie en martelingen. Jezidi’s, een minderheidsgroep in Irak, worden door IS vervolgd en vermoord. In 2016 oordelen onderzoekers van de Verenigde Naties dat er sprake is van genocide op de Jezidi’s en roepen de VN-Veiligheidsraad op de zaak te verwijzen naar het Internationaal Strafhof (ICC).

Ook na het terugdringen van IS uit de regio blijven jihadisten actief ik Irak. Stabiliteit en vrede zijn nog altijd ver te zoeken.